Opis przygotowany przez Zoe na podstawie innych materiałów
Spośród około 400 gatunków jaskrów dziko rosnących w różnych strefach klimatycznych, tylko jaskier azjatycki (Ranuncu/us as/aticus) uprawiany jest pod osłonami na kwiat cięty i jako roślina doniczkowa. Należy do gatunków o niewielkich wymaganiach termicznych, co jest szczególnie ważne przy bardzo wysokich obecnie cenach opału.
Jaskier azjatycki należy do rodziny jaskrowatych (Ranunculaceae). Rośnie w warunkach naturalnych w Iraku, Iranie, Turcji, na Krecie, a także w górzystych rejonach Afryki Północnej. Sprzedaż kwiatów ciętych jaskra na giełdach holenderskich z roku na rok wzrasta. Obecnie szacuje się ją na około 50 mln. Jako roślina doniczkowa jaskier sprzedawany jest w ilości 1,4 mln.
Grupy i odmiany
Na kwiat cięty uprawia się przede wszystkim mieszańce heterozyjne o sztywnych pędach i dużych, silnie wypełnionych kwiatach o czystych, lśniących barwach. Grupa Victoria F1 polecana jest w sześciu kolorach. Rośliny osiągają wysokość 30-35 cm, mają dobrze wypełnione kwiaty o średnicy 8 cm. Jaskry otrzymane z nasion wydają po 2-3 kwiaty, a z dużych bulw nawet 8-10. Grupa French Giants F1 obejmuje odmiany o pędach długości do 60 cm zakończonych mocno wypełnionymi kwiatami o średnicy 10 cm. W uprawie znajduje się również grupa Friandine F1 której odmiany charakteryzują się bardzo silnym wzrostem i bogatą skalą barw. Rzadziej uprawiane są odmiany z grup: d'Ajous, Ranobelle, Super Avio i Pauline. W ostatnich latach pojawiła się grupa Picasso w 12 barwach. W obrębie tej grupy kwiaty mają szypułki długości od 50 do 90 cm. Ciekawa jest również grupa Elegance oferowana w 8 kolorach. Nowością w obrębie tej grupy jest odmiana 'Hot Pink' o dużych, ciemnoróżowych kwiatach osadzonych na szypułkach długości 20-24 cm. Długość ta nie przeszkadza jednak w uprawie tej odmiany na kwiat cięty, gdyż doskonale nadaje się do zwartych bukietów.
Do uprawy w doniczkach polecana jest genetycznie niska grupa Bloomingdale F1 oferowana w siedmiu kolorach.
Rozmnażanie i dalsza uprawa
Jaskier można rozmnażać z nasion lub za pomocą bulw. Na etapie badań jest również rozmnażanie in vitro.
Rozmnażanie z nasion. W celu otrzymania 1000 roślin potrzeba 1 g nasion, które wysiewa się w szklarni od sierpnia do października, najlepiej w połowie września. W celu przyspieszenia kiełkowania nasiona moczy się przez jedną dobę w wodnym roztworze kwasu giberelinowego o stężeniu 100 mg/l. Jako podłoże można wykorzystać mieszankę torfu wysokiego i ziemi darniowej w proporcji objętościowej 1 : 2. Do podłoża, którego pH powinno wynosić 5,5-6,5, dodaje się 1 g/l nawozu wieloskładnikowego. Nasiona przykrywa się warstwą podłoża o grubości 0,5 cm. W celu przechłodzenia, sprzyjającemu równomiernemu kiełkowaniu, skrzynki z wysiewami ustawia się w pomieszczeniu o temperaturze 3-6°Ć. Po napęcznieniu nasion, co zwykle następuje po około 10 dniach, temperaturę podnosi się do 10-15°C i zapewnia bardzo dobry dostęp światła. Kiełkowanie nasion trwa około 2 tygodnie. Temperaturę stopniowo obniża się do 12°C w dzień i 8°C w nocy. Do pikowania przystępuje się po 6-8 tygodniach od wysiewu, gdy siewki wytworzą 3-4 liście właściwe.
Bulwy jaskrów: u góry suche, u dołu po 24-godzinnym moczeniu w wodzie
Rozmnażanie wegetatywne.
Podzielone po wykopaniu bulwy, po okresie przechowywania, sadzi się od października do grudnia. Jeżeli bulwy są mocno przesuszone, przed sadzeniem moczy się je przez 24 godziny w wodzie. Zabieg ten należy wykonywać ostrożnie, aby nie odłamać kruchych „pazurków. Po lekkim przeschnięciu bulwy zanurza się w miale z węgla drzewnego, co ogranicza porażenie roślin przez choroby grzybowe. Przed sadzeniem korzystne jest również zaprawianie. W tym celu bulwy moczy się przez 30 minut w Kaptanie 50 WP 2% lub mieszance Kapta-nu 50 WP 2% i Sportaku 450 EC 0,3%. Skrzynki z posadzonymi bulwami umieszcza się najpierw w chłodni lub w piwnicy, w temperaturze około 5°C, co sprzyja rozwojowi korzeni. Z chwilą pojawienia się liści, zwykle po około 8 tygodniach, rośliny przenosi się do szklarni. W zależności od odmiany i wielkości bulw, na 1 m2 sadzi się od 32 do 50 bulw. Z bulw sadzonych w październiku pierwsze kwiaty pojawiają się w kwietniu, a okres produkcji wynosi 5 miesięcy. Sadzenie bulw w grudniu skraca okres uprawy do 3 miesięcy, a zbiór kwiatów przypada na czerwiec.
Traktowanie bulw po zbiorze
Po zaschnięciu części nadziemnej roślin, bulwy delikatnie wyjmuje się z podłoża, tak aby nie uszkodzić delikatnych „pazurków". Prawidłowo uprawiane jaskry wytwarzają od 1 do 3 bulw potomnych, które odejmuje się od bulwy matecznej wkrótce po wykopaniu, zanim zdążą się całkowicie wysuszyć, gdyż wtedy „pazurki" łatwo się odłamują. Bulwy sortowane są na dwie wielkości: o obwodzie 4 cm i powyżej 4 cm.
Wielkość bulw ma istotne znaczenie w produkcji na kwiat cięty. Im większe bulwy tym wyższy plon kwiatów o bardzo długich szypułkach kwiatostanowych. Ponadto z dużych bulw uzyskuje się duże bulwy potomne o największej masie. Bulwy przechowuje się w suchym, przewiewnym pomieszczeniu o temperaturze 20°C, umieszczone w skrzynkach i przysypane piaskiem lub torfem chroniącym je przed nadmiernym wysychaniem lub w papierowych torbach. Po 12 tygodniach obniża się temperaturę do 13°C. 4-6 tygodni przed rozpoczęciem kolejnego cyklu uprawy bulwy poddaje się wernalizacji w temperaturze 5-10°C, aby przyspieszyć wzrost roślin po posadzeniu.
Uprawa na kwiat cięty
Uprawiając jaskier na kwiat cięty, młode rośliny sadzi się do skrzynek lub bezpośrednio na zagony gruntowe w podłoże wzbogacone 1,5 g/l nawozu wieloskładnikowego. Gęstość sadzenia wynosi 64 rośliny na 1 m2. Jaskry produkowane na kwiat cięty uprawia się na zagonach gruntowych, rzadziej na podwyższonych, na stołach lub w skrzynkach. Podłoże powinno być przygotowane bardzo starannie. W zależności od typu gleby macierzystej, dodaje się 1-2 m3 torfu wysokiego na 100 m2 zagonu. Podłoże wzbogaca się nawozami mineralnymi i organicznymi, odczyn podłoża powinien wynosić 5,5-6,5, a stężenie soli nie powinno być wyższe niż 1,8 g/l.
Przez około 2 tygodnie po posadzeniu roślinom należy zapewnić temperaturę 14-16°C, w której regeneruje się system korzeniowy. Do dalszej uprawy wymagana jest temperatura 12-14°C w dzień i 8-10°C w nocy. W temperaturach wyższych niż optymalne dochodzi do żółknięcia liści. Jaskry mają duże wymagania świetlne, dlatego zimą wskazane jest doświetlanie asymilacyjne roślin. Mają również duże wymagania w stosunku do wilgotności podłoża, dlatego w czasie uprawy należy je bardzo regularnie podlewać, tak aby podłoże zawsze było wilgotne. Po kwitnieniu podlewanie i zasilanie stopniowo ogranicza się, aż do zupełnego zaprzestania.
Do cięcia kwiatów przystępuje się, gdy pąki zaczynają się otwierać. Wcześniejszy zbiór może powodować nieroz-wijanie się i więdniecie kwiatów. Cięcie wykonuje się rano lub pod wieczór. Kwiaty można przechowywać na mokro, w wodzie, w chłodni o temperaturze 2-5°C przez 2 tygodnie. Przed dłuższym transportem chłodzenie powinno trwać 12-14 godzin. Pojemniki muszą być starannie dezynfekowane. W Niemczech do dezynfekcji stosowany jest preparat Menno Ter forte. Dezynfekcja pojemników przedłuża trwałość kwiatów o kilka dni. Zależnie od odmiany i warunków uprawy, kwiaty zachowują trwałość po ścięciu przez 10-14 dni.
Uprawa w pojemnikach
Uprawiając jaskier w doniczkach rośliny sadzi się pojedynczo do doniczek o średnicy 9 cm, po dwie - do doniczek o średnicy 10 cm lub po trzy rośliny do doniczek o średnicy 11-12 cm. Jako podłoże można zastosować mieszankę substratu torfowego, ziemi ogrodniczej i dobrze rozdrobnionej kory w proporcji 2:1 : 1. Do nawożenia podstawowego stosuje się nawozy o spowolnionym działaniu, 3-4-miesięczne, a także inne nawozy wieloskładnikowe z dodatkiem magnezu, w których stosunek N : P : K wynosi 1 : 0,6 : 1,5. W czasie wegetacji rośliny nawozi się raz w tygodniu roztworami nawozów wieloskładnikowych o stężeniu 0,1-03%. Wymagania odnośnie temperatury, światła i wilgotności są takie same jak w uprawie na kwiat cięty.
Pomimo naturalnie niskiego wzrostu odmian polecanych do uprawy jako doniczkowe, stosuje się retardanty wzrostu. Zalecany jest B-Nine 0,3%. Pierwszy zabieg wykonuje się, gdy pąk kwiatowy pojawia się między liśćmi, drugi - po 6-7 tygodniach, gdy pęd kwiatowy ma długość 2-3 cm. Jednorazowo na 10 m2 zużywa się 1 l preparatu.
Dr Beata Janowska Uniwersytet Przyrodniczy - Poznań
